Nederlands Tijdschrift voor Natuurkunde

Wél stoffig, niet saai

Een geautomatiseerde boei die stof uit de lucht kan opvangen voor verder onderzoek.

NTvN 85-12

Het decembernummer is uit!

Natuur en techniek in het basisonderwijs

Ed van den Berg vertelt in het decembernummer over de actuele stand van zaken van natuur en techniek in het basisonderwijs.

Vorige Volgende

Artikel

Wél stoffig, niet saai

Gepubliceerd: 1 October 2019 10:17

Het Koninklijk Nederlands Instituut voor Onderzoek der Zee (NIOZ) houdt zich bezig met de studie van alles wat te maken heeft met de oceanen en zeeën op aarde, en zelfs daarbuiten. Dat NIOZ’ers ook in verschillende woestijnen op aarde hun onderzoek doen klinkt daarom niet direct logisch maar er blijken verschillende relaties te zijn tussen de woestijn en de zee. Sterker nog, de invloed van woestijnstof op het klimaat op aarde is zeer groot en gebeurt op vele manieren!

Auteur: Jan-Berend Stuut

Elk jaar wordt er in de woestijnen op aarde veel – ongeveer 2 miljard ton (2 · 109 kg) – woestijnstof de lucht in geslingerd. Daarvan komt ongeveer 75% ook weer op land neer en de rest valt in zee. Dit stof heeft een veelvoud van effecten op het klimaat op aarde. Boven in de atmosfeer weerkaatst het binnenkomend zonlicht en dat heeft een afkoelende werking op de atmosfeer. Tegelijkertijd kan ronddwarrelend stof in de lagere delen van de atmosfeer juist warmte opnemen die aan het aardoppervlakte reflecteerde en terug de ruimte in zou verdwijnen als dit stof er niet was geweest. Dit heeft uiteraard een opwarmend effect. Wat het nettoresultaat is van afkoeling bovenin en opwarming onder in de atmosfeer weten we nog niet. Wat we wél weten is dat de thermische effecten van stof nauw samenhangen met de korrelgrootte, korrelvorm en samenstelling (kleur, dichtheid, mineralogie) van het materiaal. Als het woestijnstof neerkomt op sneeuw of ijs, kleurt dit witte oppervlak donker, waardoor het meer warmte opneemt. Iedereen die op een zonnige dag heeft geskied kan zich daar iets bij voorstellen; een wit oppervlak weerkaatst veel meer licht/energie dan een donker! Ook zitten er voedingsstoffen en metalen aan/in het woestijnstof en daar kunnen planten op land en in zee van profiteren. Bij fotosynthese van deze planten wordt CO2 uit de atmosfeer opgenomen en zo zou woestijnstof dus een kunstmestwerking kunnen hebben waardoor een broeikasgas uit de lucht verwijderd zou kunnen worden.

Lees het volledoge artikel in het oktobernummer van het NTvN.